Paslanmaz çelik, metalurjide çeliğin, minimum %10,5 ila %11 arasında krom eklenerek elde edilen alaşım ürünüdür. Paslanmaz çelikler, paslanmaya karşı dayanıklı olması sebebiyle genellikle tercih edilen ürünlerdir.

Çeliğin içerisindeki krom, çeliğin oksijenle temas ettiğinde krom-oksit adında ince bir film tabakası oluşturmasını sağlar. Bu ince film, çeliği paslanmaya karşı korur ve belli bir miktardan fazla krom içerikli çelik paslanmaz çelik adını alır. Korozlanma veya paslanma yapmaz ve sıradan çelikler gibi üzerinde su lekeleri bırakmaz. Ancak tamamen leke geçirmez değildir, düşük oksijenli ve zayıf sirkülasyonlu ortamlar ile yüksek tuzluluk paslanmaz çeliği etkiler. Krom oranı ve pasivasyon oranı çeliğin korozyona ve pasa direncini belirler.

Paslanmaz Çelik Nedir ?

paslanmaz çelik, paslanmaz çelikler ve grupları
Paslanmaz çelikler ve paslanmaz çelik nedir ?

Paslanmaz çelik nedir sorusuna cevap olarak Paslanmaz çelik, paslanmaya karşı dayanıklı olmasının sebebi çeliğin içerisindeki krom sayesinde çeliğin oksijenle temas ettiğinde krom-oksit adında ince bir film tabakası oluşturmasını sağlar. Bu ince film, çeliği paslanmaya karşı korur ve belli bir miktardan fazla krom içerikli çelik paslanmaz olur. Ayrıca çeliğin içerisine eklenen bir çok farklı element, çeliğin korozyon dayanımının artmasına veya azalmasına yol açar. Bu şekilde ürünün paslanması minimum seviyeye indirilir. Kısaca sorunun cevabı çelik ürününün içerinde krom-oksit adında ince tabaka oluşturulmasına denir.

Paslanmaz çelikler kristal mikro yapılarına göre beş grupta sınıflandırılırlar:

  1. Östenitik Paslanmaz Çelikler
    • Alaşımında en aşağı % 10.50 krom ve beraberinde de farklı miktarlarda nikel içeren yüksek ısı ile beraberinde kimyasal aşınmaya dayanımlı olmaktadır. Herhangi bir manyetik özelliğinin bulunmadığı fakat soğuk işlem ile beraberinde şekillenebilen bu çelikler içermiş olduğu az miktardaki karbondan dolayı ile ısıl işlemler ile uygulanmazlar.
  2. Ferritik Paslanmaz Çelikler
    • Krom oranı yüzde 16 ila 20 arasında olan düşük karbonlu paslanmaz çelikler ferritik olarak adlandırılmaktadır. İçermiş olduğu bileşimlerden dolayı sıcaklık değişimleri sonucunda herhangi bir evde dönüşümüne uğramadıkları gibi birtakım ışıl işlemler ile de sertleşmeyeceklerini belirtmekte fayda var.
  3. Martensitik Paslanmaz Çelikler
    • Bu grupta yer alan kaliteler ise yüzde 11 ila yüzde 17 arasında krom içeren tek önemli alaşım grubu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu ürünler ferritik gruplar ile birtakım benzer yönler göstermektedir. Fakat içermiş olduğu % 0,10 – 0,65 karbon grubun tepkisini en kökten değiştirmesi ile bilinir. Oldukça yüksek karbon ısıl işlem ile daha sert hale gelebilir.
  4. Dubleks Paslanmaz çelikler
    • Dubleks paslanmaz çelik veya 1.4462 paslanmaz çelik, korozyona karşı oldukça dayanıklı bir paslanmaz çelik kalitesidir. Bu kalite EN normuna göre 1.4462 ya da X2CrNiMoN22-5-3, UNS normuna göre ise S31803 veya S32205 olarak adlandırılmaktadır. 
  5. Çökelmeyle Sertleştirilmiş Paslanmaz Çelikler
    • “Yaşlandırmayla sertleştirilen paslanmaz çelikler” olarak da adlandırılan çökelmeyle sertleştirilmiş paslanmaz çelikler, temelde krom ve nikel içerip, martensitik ve östenitik kalitelerin arasında, her ikisinin de özelliklerini uygun bir şekilde yapısında birleştiren bir paslanmaz çelik türüdür.